ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย QR Code–Barcode บัตรเลือกตั้ง 2569 ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ พร้อมแนะเพิ่มมาตรการคุ้มครองความลับ

กรุงเทพฯ 29 กันยายน 2569 — ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยกรณีการใช้ QR Code และ Barcode บนบัตรเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งใช้ในการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 โดยเห็นว่าการใช้รหัสดังกล่าวตามประเด็นที่นำมาพิจารณาไม่มีปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ และไม่เป็นการละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพของประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง อย่างไรก็ตาม ศาลมีข้อเสนอแนะให้ปรับปรุงมาตรการเกี่ยวกับรูปแบบและการจัดเก็บบัตรเลือกตั้งเพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อกระบวนการเลือกตั้งมากขึ้น

คำวินิจฉัยดังกล่าวมีขึ้นเมื่อวันที่ 28 กันยายน 2569 ในคดีเรื่องพิจารณาที่ ต.30/2569 ซึ่งผู้ตรวจการแผ่นดินยื่นเรื่องต่อศาล หลังได้รับเรื่องร้องเรียนรวม 22 คำร้อง โดยผู้ร้องตั้งข้อสังเกตว่าการพิมพ์ Barcode และ QR Code อาจทำให้สามารถสืบค้นย้อนกลับถึงตัวผู้ลงคะแนนและผลการลงคะแนน ซึ่งอาจกระทบหลักการออกเสียงโดยตรงและโดยลับตามรัฐธรรมนูญ

สำหรับ QR Code ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเป็นเอกฉันท์ว่า การใช้รหัสดังกล่าวในบัตรเลือกตั้งแบบแบ่งเขตและแบบบัญชีรายชื่อไม่มีปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ส่วนกรณี Barcode บนบัตรเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ ศาลมีมติเสียงข้างมาก 8 ต่อ 1 ว่าไม่มีปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญและไม่เป็นการละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพของผู้ร้องเรียนและผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

อย่างไรก็ตาม ตุลาการเสียงข้างน้อย 1 คนเห็นต่างในประเด็น Barcode โดยเห็นว่าความสามารถในการสืบย้อนกลับถึงตัวผู้ลงคะแนนอาจมีปัญหาด้านความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ขณะที่เสียงข้างมากของศาลยังระบุว่า ข้อเท็จจริงในคดีสะท้อนผลกระทบต่อความไว้วางใจของประชาชนที่มีต่อกระบวนการจัดการเลือกตั้ง จึงเสนอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณารูปแบบบัตรที่ไม่ใช้เครื่องหมายหรือสัญลักษณ์ซึ่งสามารถเชื่อมโยงข้อมูลระบุตัวผู้มีสิทธิกับผลการลงคะแนน รวมถึงกำหนดมาตรการจัดเก็บบัตรให้รัดกุมยิ่งขึ้น

Thai PBS รายงานผลคำวินิจฉัยในทิศทางเดียวกันว่า ศาลเห็นว่าการใช้ Barcode และ QR Code ตามกรณีที่พิจารณาไม่ทำให้บัตรเลือกตั้งขัดรัฐธรรมนูญ โดยประเด็น QR Code เป็นมติเอกฉันท์ ส่วน Barcode เป็นมติ 8 ต่อ 1

สรุป คำวินิจฉัยวันที่ 28 กันยายนทำให้ประเด็นเรื่อง Barcode และ QR Code ตามคำร้องดังกล่าวไม่ถูกวินิจฉัยว่าเป็นเหตุให้การจัดการเลือกตั้งขัดรัฐธรรมนูญ แต่ศาลได้ฝากข้อเสนอแนะให้ยกระดับการออกแบบและการจัดเก็บบัตรเลือกตั้ง เพื่อป้องกันความเสี่ยงด้านการเชื่อมโยงข้อมูลและเสริมความเชื่อมั่นของประชาชนต่อความลับในการลงคะแนนในอนาคต

แหล่งข้อมูล: สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ — ข่าวที่ 36/2569 — 28 กันยายน 2569
เอกสารข่าวสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ ฉบับที่ 36/2569
Thai PBS News — “ศร.ชี้เลือกตั้งไม่ขัดรัฐธรรมนูญ บาร์โค้ดบนบัตรไม่เชื่อมโยงถึงผู้ใช้สิทธิ” — 28 กันยายน 2569
อ่านข่าว Thai PBS News
กองบรรณาธิการข่าว
082-1878789
ฝ่ายประชาสัมพันธ์
094 2424888
ฝ่ายเทคนิค
098 8102994